naar de bespreking van BWV 94

Was frag ich nach der Welt (BWV 94)

Johann Sebastian Bach

1. Koor

Was frag ich nach der WeltWat zou ik naar de wereld vragen
und allen ihren Schätzenen naar al haar schatten,
wenn ich mich nur an dir,wanneer ik mij alleen in u,
mein Jesu, kann ergötzen!mijn Jezus, kan verlustigen!
Dich hab ich einzig mirNaar u, naar u alleen
zur Wollust fürgestellt,gaat mijn verlangen uit,
du, du bist meine Ruh:u, u bent mijn rust:
Was frag ich nach der Welt!wat zou ik naar de wereld vragen!

2. Aria  (B)

Die Welt ist wie ein Rauch und Schatten De wereld is als een damp, een schaduw
der bald verschwindet und vergeht, die snel wegtrekt en verdwijnt,
weil sie nur kurze Zeit besteht. omdat ze maar een korte tijd bestaat.
Wenn aber alles fällt und bricht, Maar wanneer alles valt en breekt,
bleibt Jesus meine Zuversicht, blijft Jezus mijn vertrouwen,
an dem sich meine Seele hält. aan wie mijn ziel zich vasthoudt.
Darum:was frag ich nach der Welt!Dus: wat zou ik naar de wereld vragen!

3. Recitatief (T)

Die Welt sucht Ehr und Ruhm De wereld zoekt eer en roem
bei hocherhabnen Leuten. bij hoogverheven personen.
Ein Stolzer baut die prächtigsten Paläste, Een trotsaard bouwt de prachtigste paleizen,
er sucht das höchste Ehrenamt, hij streeft naar het hoogste ereambt,
er kleidet sich aufs beste in Purpur, hij kleedt zichzelf zo mooi hij kan
Gold, in Silber, Seid und Samt. in purper, goud, in zilver, zijde en fluweel.
Sein Name soll für allen Zijn naam moet voor elkeen
in jedem Teil der Welt erschallen. en overal ter wereld klinken.
Sein Hochmuts-Turm De toren van zijn hoogmoed
soll durch die Luft bis an die Wolken dringen, moet door de lucht tot aan de wolken reiken,
er trachtet nur nach hohen Dingen hij streeft alleen hoge dingen na
und denkt nicht einmal dran, en bedenkt niet eens,
wie bald doch diese gleiten. hoe snel die wegglippen.
Oft bläset eine schale Luft Vaak blaast een wind van niks
den stolzen Leib auf einmal in die Gruft, het trotse lijf plotseling het graf in,
und da verschwindet alle Pracht, en wég is alle pracht
wormit der arme Erdenwurm waarmee die arme sterveling, die worm
hier in der Welt so großen Staat gemacht. hier in de wereld zo heeft gepronkt.
Ach! solcher eitler Tand Ach! dat soort waardeloze prullen
wird weit von mir aus meiner Brust verbannt. zal ik ver van mijn borst houden.
Dies aber, was mein Herz Maar dit, wat mijn hart
vor anderm rühmlich hält, van hoge waarde schat, boven al het andere,
was Christen wahren Ruhm wat christenen ware roem verschaft
und wahre Ehre gibet, und was mein Geist, en echte eer, en wat mijn geest
der sich der Eitelkeit entreißt, (die zich aan ijdelheid ontworstelt)
anstatt der Pracht und Hoffart liebet, in plaats van pracht en praal bemint,
ist Jesus nur allein, is Jezus, hij alleen,
und dieser solls auch ewig sein. en dat zal eeuwig zijn.
Gesetzt, dass mich die Welt Stel, dat de wereld mij
darum vor töricht hält: daarom als dwaas beschouwt:
was frag ich nach der Welt!wat zou ik naar de wereld vragen!

4. Aria (A)

Betörte Welt, betörte Welt!Verblinde wereld, verblinde wereld!
Auch dein Reichtum, Gut und GeldOok je rijkdom, geld en goed
ist Betrug und falscher Schein.zijn bedrog en valse schijn.
Du magst den eitlen Mammon zählen,Jij mag de ijdele Mammon dienen,
ich will davor mir Jesum wählen;ik wil in plaats daarvan voor Jezus kiezen;
Jesus, Jesus soll alleinJezus, Jezus, hij alleen
meiner Seelen Reichtum sein.zal voor mijn ziel de rijkdom zijn.
Betörte Welt, betörte Welt!Verblinde wereld, verblinde wereld!

5. Recitatief (B)

Die Welt bekümmert sich. De wereld is vol zorg.
Was muß doch wohl der Kummer sein? Wat kan dan toch die zorg wel zijn?
O Torheit! dieses macht ihr Pein: O dwaasheid! Dit doet haar pijn:
im Fall sie wird verachtet. dat zij in haar val wordt veracht.
Welt, schäme dich! Wereld, schaam je toch!
Gott hat dich ja so sehr geliebet, God heeft jou zo zeer bemind,
dass er sein eingebornes Kind dat hij zijn eniggeboren kind
vor deine Sünd zur größten Schmach om jouw zonde aan de diepste smaad
um deine Ehre gibet, heeft overgegeven – om jou te verhogen!
und du willst nicht um Jesu willen leiden? En jij wilt niet lijden om Jezus’ wil?
Die Traurigkeit der Welt ist niemals größer, Er is niets treurigers in deze wereld,
als wenn man ihr mit List dan dat men op slinkse wijze
nach ihren Ehren trachtet. juist wéreldse eer najaagt.
Es ist ja besser, Dan is het beter
ich trage Christi Schmach, dat ik de smaad van Christus draag
solang es ihm gefällt. zolang het hem behaagt.
Es ist ja nur ein Leiden dieser Zeit, Het is immers slechts een lijden van déze tijd,
ich weiß gewiß, daß mich die Ewigkeit ik ben er zeker van dat de eeuwigheid
dafür mit Preis und Ehren krönet; mij daarvoor kroont met eer en heerlijkheid;
ob mich die Welt verspottet und verhöhnet, of de wereld mij nu bespot en hoont
ob sie mich gleich verächtlich hält, of mij als verachtelijk beschouwt,
wenn mich mein Jesus ehrt: als mijn Jezus mij maar eer bewijst:
was frag ich nach der Welt!wat zou ik naar de wereld vragen!

6. Aria (T)

Die Welt kann ihre Lust und Freud, De wereld kan haar genot en genoegen,
das Blendwerk schnöder Eitelkeit, die begoocheling van lage leegheid,
nicht hoch genug erhöhen. niet hoog genoeg verheffen.
Sie wühlt, nur gelben Kot zu finden, Ze woelt, op zoek naar geel slijk,
gleich einem Maulwurf in den Gründen net als een mol in de grond
und läßt dafür den Himmel stehen.en laat daarvoor de hemel staan.

7. Aria (S)

Es halt es mit der blinden Welt, Laat híj zich aan de blinde wereld hechten,
wer nichts auf seine Seele hält, die zich niet druk maakt om zijn ziel,
mir ekelt vor der Erden. míj staat de aarde tegen.
Ich will nur meinen Jesum lieben Ik wil alleen mijn Jezus minnen,
und mich in Buß und Glauben üben, mij oefenen in boete en geloof;
so kann ich reich und selig werden.zo kan ik rijk en zalig worden.

8. Koraal

Was frag ich nach der Welt! Wat zou ik naar de wereld vragen!
Im Hui muss sie verschwinden, In een zucht zal ze verdwijnen,
ihr Ansehn kann durchaus haar majesteit kan zeker niet
den blassen Tod nicht binden. de bleke dood aan banden leggen.
Die Güter müssen fort, Haar rijkdom gaat voorbij,
und alle Lust verfällt; en alle lust vergaat;
bleibt Jesus nur bei mir: als Jezus maar bij mij blijft:
Was frag ich nach der Welt! wat zou ik naar de wereld vragen!


Was frag ich nach der Welt! Wat zou ik naar de wereld vragen!
Mein Jesus ist mein Leben, Mijn Jezus is mijn leven,
mein Schatz, mein Eigentum, mijn schat, mijn eigendom,
dem ich mich ganz ergeben, aan wie ik mij geheel heb overgegeven,
mein ganzes Himmelreich, hij is heel mijn hemels koninkrijk,
und was mir sonst gefällt. en alles waar ik verder op ben gesteld.
Drum sag ich noch einmal: Daarom zeg ik nog één keer:
Was frag ich nach der Welt!Wat zou ik naar de wereld vragen!
  
Libretto: Andreas Stübel (?) Vertaling: Jaap van der Laan

Kale tekst origineel

1. Koor

Was frag ich nach der Welt
und allen ihren Schätzen
wenn ich mich nur an dir,
mein Jesu, kann ergötzen!
Dich hab ich einzig mir
zur Wollust fürgestellt,
du, du bist meine Ruh:
Was frag ich nach der Welt!

2. Aria  (B)

Die Welt ist wie ein Rauch und Schatten
der bald verschwindet und vergeht,
weil sie nur kurze Zeit besteht.
Wenn aber alles fällt und bricht,
bleibt Jesus meine Zuversicht,
an dem sich meine Seele hält.
Darum:was frag ich nach der Welt!

3. Recitatief (T)

Die Welt sucht Ehr und Ruhm
bei hocherhabnen Leuten.
Ein Stolzer baut die prächtigsten Paläste,
er sucht das höchste Ehrenamt,
er kleidet sich aufs beste in Purpur,
Gold, in Silber, Seid und Samt.
Sein Name soll für allen
in jedem Teil der Welt erschallen.
Sein Hochmuts-Turm
soll durch die Luft bis an die Wolken dringen,
er trachtet nur nach hohen Dingen
und denkt nicht einmal dran,
wie bald doch diese gleiten.
Oft bläset eine schale Luft
den stolzen Leib auf einmal in die Gruft,
und da verschwindet alle Pracht,
wormit der arme Erdenwurm
hier in der Welt so großen Staat gemacht.
Ach! solcher eitler Tand
wird weit von mir aus meiner Brust verbannt.
Dies aber, was mein Herz
vor anderm rühmlich hält,
was Christen wahren Ruhm
und wahre Ehre gibet, und was mein Geist,
der sich der Eitelkeit entreißt,
anstatt der Pracht und Hoffart liebet,
ist Jesus nur allein,
und dieser solls auch ewig sein.
Gesetzt, dass mich die Welt
darum vor töricht hält:
was frag ich nach der Welt!

4. Aria (A)

Betörte Welt, betörte Welt!
Auch dein Reichtum, Gut und Geld
ist Betrug und falscher Schein.
Du magst den eitlen Mammon zählen,
ich will davor mir Jesum wählen;
Jesus, Jesus soll allein
meiner Seelen Reichtum sein.
Betörte Welt, betörte Welt!

5. Recitatief (B)

Die Welt bekümmert sich.
Was muß doch wohl der Kummer sein?
O Torheit! dieses macht ihr Pein:
im Fall sie wird verachtet.
Welt, schäme dich!
Gott hat dich ja so sehr geliebet,
dass er sein eingebornes Kind
vor deine Sünd zur größten Schmach
um deine Ehre gibet,
und du willst nicht um Jesu willen leiden?
Die Traurigkeit der Welt ist niemals größer,
als wenn man ihr mit List
nach ihren Ehren trachtet.
Es ist ja besser,
ich trage Christi Schmach,
solang es ihm gefällt.
Es ist ja nur ein Leiden dieser Zeit,
ich weiß gewiß, daß mich die Ewigkeit
dafür mit Preis und Ehren krönet;
ob mich die Welt verspottet und verhöhnet,
ob sie mich gleich verächtlich hält,
wenn mich mein Jesus ehrt:
was frag ich nach der Welt!

6. Aria (T)

Die Welt kann ihre Lust und Freud,
das Blendwerk schnöder Eitelkeit,
nicht hoch genug erhöhen.
  Sie wühlt, nur gelben Kot zu finden,
  gleich einem Maulwurf in den Gründen
  und läßt dafür den Himmel stehen.

7. Aria (S)

Es halt es mit der blinden Welt,
wer nichts auf seine Seele hält,
mir ekelt vor der Erden.
  Ich will nur meinen Jesum lieben
  und mich in Buß und Glauben üben,
  so kann ich reich und selig werden.

8. Koraal

Was frag ich nach der Welt!
Im Hui muss sie verschwinden,
ihr Ansehn kann durchaus
den blassen Tod nicht binden.
Die Güter müssen fort,
und alle Lust verfällt;
bleibt Jesus nur bei mir:
Was frag ich nach der Welt!


Kale tekst Nederlandse vertaling

1. Koor

Wat zou ik naar de wereld vragen
en naar al haar schatten,
wanneer ik mij alleen in u,
mijn Jezus, kan verlustigen!
Naar u, naar u alleen
gaat mijn verlangen uit,
u, u bent mijn rust:
wat zou ik naar de wereld vragen!

2. Aria  (B)

De wereld is als een damp, een schaduw
die snel wegtrekt en verdwijnt,
omdat ze maar een korte tijd bestaat.
Maar wanneer alles valt en breekt,
blijft Jezus mijn vertrouwen,
aan wie mijn ziel zich vasthoudt.
Dus: wat zou ik naar de wereld vragen!

3. Recitatief (T)

De wereld zoekt eer en roem
bij hoogverheven personen.
Een trotsaard bouwt de prachtigste paleizen,
hij streeft naar het hoogste ereambt,
hij kleedt zichzelf zo mooi hij kan
in purper, goud, in zilver, zijde en fluweel.
Zijn naam moet voor elkeen
en overal ter wereld klinken.
De toren van zijn hoogmoed
moet door de lucht tot aan de wolken reiken,
hij streeft alleen hoge dingen na
en bedenkt niet eens,
hoe snel die wegglippen.
Vaak blaast een wind van niks
het trotse lijf plotseling het graf in,
en wég is alle pracht
waarmee die arme sterveling, die worm
hier in de wereld zo heeft gepronkt.
Ach! dat soort waardeloze prullen
zal ik ver van mijn borst houden.
Maar dit, wat mijn hart
van hoge waarde schat, boven al het andere,
wat christenen ware roem verschaft
en echte eer, en wat mijn geest
(die zich aan ijdelheid ontworstelt)
in plaats van pracht en praal bemint,
is Jezus, hij alleen,
en dat zal eeuwig zijn.
Stel, dat de wereld mij
daarom als dwaas beschouwt:
wat zou ik naar de wereld vragen!

4. Aria (A)

Verblinde wereld, verblinde wereld!
Ook je rijkdom, geld en goed
zijn bedrog en valse schijn.
Jij mag de ijdele Mammon dienen,
ik wil in plaats daarvan voor Jezus kiezen;
Jezus, Jezus, hij alleen
zal voor mijn ziel de rijkdom zijn.
Verblinde wereld, verblinde wereld!

5. Recitatief (B)

 De wereld is vol zorg.
Wat kan dan toch die zorg wel zijn?
O dwaasheid! Dit doet haar pijn:
 dat zij in haar val wordt veracht.
Wereld, schaam je toch!
God heeft jou zo zeer bemind,
dat hij zijn eniggeboren kind
om jouw zonde aan de diepste smaad
heeft overgegeven – om jou te verhogen!
En jij wilt niet lijden om Jezus’ wil?
Er is niets treurigers in deze wereld,
 dan dat men op slinkse wijze
 juist wéreldse eer najaagt.
Dan is het beter
 dat ik de smaad van Christus draag
 zolang het hem behaagt.
Het is immers slechts een lijden van déze tijd,
ik ben er zeker van dat de eeuwigheid
mij daarvoor kroont met eer en heerlijkheid;
of de wereld mij nu bespot en hoont
of mij als verachtelijk beschouwt,
 als mijn Jezus mij maar eer bewijst:
 wat zou ik naar de wereld vragen!

6. Aria (T)

De wereld kan haar genot en genoegen,
die begoocheling van lage leegheid,
niet hoog genoeg verheffen.
Ze woelt, op zoek naar geel slijk,
net als een mol in de grond
en laat daarvoor de hemel staan.

7. Aria (S)

Laat híj zich aan de blinde wereld hechten,
die zich niet druk maakt om zijn ziel,
míj staat de aarde tegen.
Ik wil alleen mijn Jezus minnen,
mij oefenen in boete en geloof;
zo kan ik rijk en zalig worden.

8. Koraal

Wat zou ik naar de wereld vragen!
In een zucht zal ze verdwijnen,
haar majesteit kan zeker niet
de bleke dood aan banden leggen.
Haar rijkdom gaat voorbij,
en alle lust vergaat;
als Jezus maar bij mij blijft:
wat zou ik naar de wereld vragen!

Vertaling: Jaap van der Laan