naar de bespreking van BWV 92

Ich hab in Gottes Herz und Sinn (BWV 92)

Johann Sebastian Bach

1. Koor

Ich hab in Gottes Herz und SinnIk heb aan Gods hart en ziel
mein Herz und Sinn ergeben,mijn hart en ziel overgegeven;
was böse scheint, ist mein Gewinn,wat kwaad lijkt, is voor mij winst,
der Tod selbst ist mein Leben.zelfs de dood is voor mij leven.
Ich bin ein SohnIk ben een zoon
des, der den Thronvan hem die de troon
des Himmels aufgezogen;des hemels heeft opgericht;
ob er gleich schlägtook al slaat hij
und Kreuz auflegt,en legt hij een kruis op,
bleibt doch sein Herz gewogen.toch blijft zijn hart goedgunstig.

2. Recitatief (B) en koraal

Es kann mir fehlen nimmermehr! Het zal mij nooit aan iets ontbreken!
Es müssen eh'r Nog eerder zullen,
wie selbst der treue Zeuge spricht, zoals de getrouwe getuige zelf zegt,
mit Prasseln und mit grausem Knallen met gedruis en angstaanjagend kabaal
die Berge und die Hügel fallen: de bergen en heuvels ineenstorten:
mein Heiland aber trüget nicht, mijn Heiland is betrouwbaar,
mein Vater muß mich lieben. mijn Vader heeft mij lief.
Durch Jesu rotes Blut Door Jezus’ rode bloed
bin ich in seine Hand geschrieben; ben ik in zijn hand geschreven;
er schützt mich doch! hij beschermt mij zeker!
Wenn er mich auch gleich wirft ins Meer, Al werpt hij mij ook in de zee,
so lebt der Herr auf großen Wassern noch, ook daar op de grote wateren leeft de Heer,
der hat mir selbst mein Leben zugeteilt, die mij zelf het leven heeft toebedeeld,
drum werden sie mich nicht ersäufen. daarom zullen ze mij niet verzwelgen.
Wenn mich die Wellen schon ergreifen Ook al grijpen de golven mij vast
und ihre Wut mit mir zum Abgrund eilt, en sleurt hun woede mij mee de afgrond in,
so will er mich nur üben, hij wil mij alleen maar leren,
ob ich an Jonam werde denken, om aan Jona te denken,
ob ich den Sinn mit Petro auf ihn werde lenken. en mij met Petrus geheel op hém te richten.
Er will mich stark im Glauben machen, Hij wil mij sterken in het geloof,
er will vor meine Seele wachen hij wil waken voor mijn ziel;
und mein Gemüt, en hij wil mijn gemoed,
das immer wankt und weicht dat almaar wijkt en wankelt,
in seiner Güt, in zijn goedheid,
der an Beständigkeit nichts gleicht, in bestendigheid ongeëvenaard,
gewöhnen fest zu stehen. eraan wennen standvastig te zijn.
Mein Fuß soll fest Mijn voet zal vast
bis an der Tage letzten Rest tot aan het laatst der dagen
sich hier auf diesen Felsen gründen. op deze rots verankerd zijn.
Halt ich denn Stand, Als ik zo stand houd
und lasse mich in felsenfesten Glauben finden, en mij in rotsvast geloof laat vinden,
weiß seine Hand, dan weet zijn hand,
die er mir schon vom Himmel beut, die hij mij vanuit de hemel al toesteekt,
zu rechter Zeit te rechter tijd
mich wieder zu erhöhen.mij weer op te richten.

3. Aria (T)

Seht, seht! wie reißt, wie bricht, wie fällt, Zie! Hoe scheurt, hoe breekt, hoe valt,
was Gottes starker Arm nicht hält. wat Gods sterke arm niet vasthoudt.
Seht aber fest und unbeweglich prangen, Maar zie hoe vast en onbeweeglijk straalt
was unser Held mit seiner Macht umfangen. wat onze held met zijn macht omvat.
Laßt Satan wüten, rasen, krachen, Laat Satan maar woeden, razen, beuken
der starke Gott wird uns de sterke God zal ons
unüberwindlich machen.onoverwinnelijk maken.

4. Aria / koraal (A)

Zudem ist Weisheit und Verstand Daarnaast zijn wijsheid en verstand
bei ihm ohn alle Maßen, bij hem oneindig groot;
Zeit, Ort und Stund ist ihm bekannt, tijd, plaats en uur zijn hem bekend,
zu tun und auch zu lassen. waarop gedaan moet worden en gelaten.
Er weiß, wenn Freud, er weiß, wenn Leid Hij weet wanneer vreugde, wanneer leed
uns, seinen Kindern, diene, goed voor ons, zijn kinderen, is,
und was er tut, ist alles gut, en wat hij doet, ’t is alles goed,
ob's noch so traurig schiene. al schijnt het nog zo treurig.

5. Recitatief (T)

Wir wollen nun nicht länger zagen Wij willen nu niet langer bang zijn,
und uns mit Fleisch und Blut, en omdat we in Gods hoede zijn,
weil wir in Gottes Hut, zullen we ons niet meer met vlees en bloed
so furchtsam wie bisher befragen. even angstig zorgen maken als we tot nu toe deden
Ich denke dran, wie Jesus Ik denk eraan hoe Jezus
nicht gefürcht' das tausendfache Leiden; het duizendvoudig lijden niet heeft gevreesd;
er sah es an hij zag het
als eine Quelle ewger Freuden. als een bron van eeuwige vreugde.
Und dir, mein Christ, En voor jou, mijn christen,
wird deine Angst und Qual, zal je angst en smart,
dein bitter Kreuz und Pein je bittere kruis en pijn
um Jesu willen Heil und Zucker sein. om Jezus’ wil heil en zoetheid zijn.
Vertraue Gottes Huld Vertrouw op Gods genade
und merke noch, was nötig ist: en let alleen dat, wat nodig is:
Geduld! Geduld!geduld! geduld!

6. Aria (B)

Das Brausen von den rauhen Winden Het razen van de ruwe winden
macht, daß wir volle Ähren finden. is oorzaak dat wij volle aren vinden.
Des Kreuzes Ungestüm De onstuimigheid van het kruis
schafft bei den Christen Frucht, brengt bij de christenen vrucht voort;
drum laßt uns alle unser Leben laten wij daarom allen ons leven
dem weisen Herrscher ganz ergeben. geheel aan de wijze heerser overgeven.
Küßt seines Sohnes Hand, Kus de hand van zijn Zoon,
verehrt die treue Zucht.houd hoog de trouw.

7. Recitatief (S, A, T, B) en koor (SATB)

Ei nun, mein Gott, Nu val ik, mijn God,
so fall ich dir getrost in deine Hände. getroost in uw handen.
(B) So spricht der gottgelaßne Geist, Zo spreekt de ziel die in God rust
wenn er des Heilands Brudersinn wanneer hij Jezus' broederlijke gezindheid
und Gottes Treue gläubig preist. en Gods trouw gelovig prijst.
Nimm mich, und mache es mit mir Neem mij, en ga uw weg met mij
bis an mein letztes Ende. tot aan mijn laatste dag.
(T) Ich weiß gewiß, Ik weet beslist
daß ich ohnfehlbar selig bin, dat ik ongetwijfeld zalig ben
wenn meine Not und mein Bekümmernis wanneer aan mijn nood en mijn verdriet
von dir so wird geendigt werden: door u zo een eind wordt gemaakt.
Wie du wohl weißt, daß meinem Geist Zoals u heel goed weet dat het mijn geest
dadurch sein Nutz entstehe, tot voordeel strekt
(A) daß schon auf dieser Erden, dat reeds op deze aarde,
dem Satan zum Verdruß, tot ongenoegen van de satan,
dein Himmelreich sich in mir zeigen muß uw hemelrijk zich in mij moet openbaren
und deine Ehr je mehr und mehr en uw eer
sich in ihr selbst erhöhe, steeds groter wordt,
(S) so kann mein Herz nach deinem Willen zo kan mijn hart naar uw wil
sich, o mein Jesu, selig stillen, o mijn Jezus, weldadig tot rust komen;
und ich kann bei gedämpften Saiten en ik kan met ingetogen snarenspel
dem Friedensfürst ein neues Lied bereiten.de Vredevorst een nieuw lied toezingen.

8. Aria (S)

Meinem Hirten bleib ich treu. Mijn Herder blijf ik trouw.
Will er mir den Kreuzkelch füllen, Als hij mijn lijdensbeker wil vullen,
ruh ich ganz in seinem Willen, dan berust ik geheel in zijn wil:
er steht mir im Leiden bei. hij staat mij in het lijden bij.
Es wird dennoch, nach dem Weinen, Na het wenen zal toch immers
Jesu Sonne wieder scheinen. Jezus’ zon weer schijnen.
Meinem Hirten bleib ich treu. Mijn Herder blijf ik trouw.
Jesu leb ich, der wird walten, Voor Jezus leef ik, hij zal heersen,
freu dich, Herz, du sollst erkalten, verheug je, hart, ook al moet je sterven,
Jesus hat genug getan. Jezus heeft genoegdoening gegeven.
Amen: Vater, nimm mich an!Amen: Vader, neem mij aan!

9. Koraal

Soll ich denn auch des Todes Weg Ook al zal ik de tocht moeten maken
und finstre Straße reisen, langs de duistere weg van de dood,
wohlan! ich tret auf Bahn und Steg, welaan! ik zet mijn voeten op de weg en het pad,
den mir dein Augen weisen. die uw ogen mij wijzen.
Du bist mein Hirt, der alles wird U bent mijn Herder, die alles
zu solchem Ende kehren, tot zo’n einde zal brengen,
daß ich einmal in deinem Saal dat ik eenmaal in uw paleis
dich ewig möge ehren.u eeuwig mag eren.
  
Libretto: Andreas Stübel (?) Vertaling: Jaap van der Laan

Kale tekst origineel

1. Koor

Ich hab in Gottes Herz und Sinn
mein Herz und Sinn ergeben,
was böse scheint, ist mein Gewinn,
der Tod selbst ist mein Leben.
Ich bin ein Sohn
des, der den Thron
des Himmels aufgezogen;
ob er gleich schlägt
und Kreuz auflegt,
bleibt doch sein Herz gewogen.

2. Recitatief (B) en koraal

Es kann mir fehlen nimmermehr!
Es müssen eh'r
wie selbst der treue Zeuge spricht,
mit Prasseln und mit grausem Knallen
die Berge und die Hügel fallen:
mein Heiland aber trüget nicht,
mein Vater muß mich lieben.
Durch Jesu rotes Blut
bin ich in seine Hand geschrieben;
er schützt mich doch!
Wenn er mich auch gleich wirft ins Meer,
so lebt der Herr auf großen Wassern noch,
der hat mir selbst mein Leben zugeteilt,
drum werden sie mich nicht ersäufen.
Wenn mich die Wellen schon ergreifen
und ihre Wut mit mir zum Abgrund eilt,
so will er mich nur üben,
ob ich an Jonam werde denken,
ob ich den Sinn mit Petro auf ihn werde lenken.
Er will mich stark im Glauben machen,
er will vor meine Seele wachen
und mein Gemüt,
das immer wankt und weicht
in seiner Güt,
der an Beständigkeit nichts gleicht,
gewöhnen fest zu stehen.
Mein Fuß soll fest
bis an der Tage letzten Rest
sich hier auf diesen Felsen gründen.
Halt ich denn Stand,
und lasse mich in felsenfesten Glauben finden,
weiß seine Hand,
die er mir schon vom Himmel beut,
zu rechter Zeit
mich wieder zu erhöhen.

3. Aria (T)

Seht, seht! wie reißt, wie bricht, wie fällt,
was Gottes starker Arm nicht hält.
  Seht aber fest und unbeweglich prangen,
  was unser Held mit seiner Macht umfangen.
  Laßt Satan wüten, rasen, krachen,
  der starke Gott wird uns 
  unüberwindlich machen.

4. Aria / koraal (A)

Zudem ist Weisheit und Verstand
bei ihm ohn alle Maßen,
Zeit, Ort und Stund ist ihm bekannt,
zu tun und auch zu lassen.
Er weiß, wenn Freud, er weiß, wenn Leid
uns, seinen Kindern, diene,
und was er tut, ist alles gut,
ob's noch so traurig schiene.


5. Recitatief (T)

Wir wollen nun nicht länger zagen
und uns mit Fleisch und Blut,
weil wir in Gottes Hut,
so furchtsam wie bisher befragen.
Ich denke dran, wie Jesus 
nicht gefürcht' das tausendfache Leiden;
er sah es an
als eine Quelle ewger Freuden.
Und dir, mein Christ,
wird deine Angst und Qual,
dein bitter Kreuz und Pein
um Jesu willen Heil und Zucker sein.
Vertraue Gottes Huld
und merke noch, was nötig ist:
Geduld! Geduld!

6. Aria (B)

Das Brausen von den rauhen Winden
macht, daß wir volle Ähren finden.
  Des Kreuzes Ungestüm
  schafft bei den Christen Frucht,
  drum laßt uns alle unser Leben
  dem weisen Herrscher ganz ergeben.
  Küßt seines Sohnes Hand,
  verehrt die treue Zucht.

7. Recitatief (S, A, T, B) en koor (SATB)

Ei nun, mein Gott,
so fall ich dir getrost in deine Hände.
(B) So spricht der gottgelaßne Geist,
wenn er des Heilands Brudersinn
und Gottes Treue gläubig preist.
Nimm mich, und mache es mit mir
bis an mein letztes Ende.
(T) Ich weiß gewiß,
daß ich ohnfehlbar selig bin,
wenn meine Not und mein Bekümmernis
von dir so wird geendigt werden:
Wie du wohl weißt, daß meinem Geist
dadurch sein Nutz entstehe,
(A) daß schon auf dieser Erden,
dem Satan zum Verdruß,
dein Himmelreich sich in mir zeigen muß
und deine Ehr je mehr und mehr
sich in ihr selbst erhöhe,
(S) so kann mein Herz nach deinem Willen
sich, o mein Jesu, selig stillen,
und ich kann bei gedämpften Saiten
dem Friedensfürst ein neues Lied bereiten.

8. Aria (S)

Meinem Hirten bleib ich treu.
Will er mir den Kreuzkelch füllen,
ruh ich ganz in seinem Willen,
er steht mir im Leiden bei.
Es wird dennoch, nach dem Weinen,
Jesu Sonne wieder scheinen.
Meinem Hirten bleib ich treu.
Jesu leb ich, der wird walten,
freu dich, Herz, du sollst erkalten,
Jesus hat genug getan.
Amen: Vater, nimm mich an!

9. Koraal

Soll ich denn auch des Todes Weg
und finstre Straße reisen,
wohlan! ich tret auf Bahn und Steg,
den mir dein Augen weisen.
Du bist mein Hirt, der alles wird
zu solchem Ende kehren,
daß ich einmal in deinem Saal
dich ewig möge ehren.


Libretto: Andreas Stübel (?)
	

Kale tekst Nederlandse vertaling

1. Koor

Ik heb aan Gods hart en ziel
mijn hart en ziel overgegeven;
wat kwaad lijkt, is voor mij winst,
zelfs de dood is voor mij leven.
Ik ben een zoon
van hem die de troon
des hemels heeft opgericht;
ook al slaat hij
en legt hij een kruis op,
toch blijft zijn hart goedgunstig.

2. Recitatief (B) en koraal

Het zal mij nooit aan iets ontbreken!
Nog eerder zullen,
zoals de getrouwe getuige zelf zegt,
met gedruis en angstaanjagend kabaal
de bergen en heuvels ineenstorten:
mijn Heiland is betrouwbaar,
mijn Vader heeft mij lief.
Door Jezus’ rode bloed
ben ik in zijn hand geschreven;
hij beschermt mij zeker!
Al werpt hij mij ook in de zee,
ook daar op de grote wateren leeft de Heer,
die mij zelf het leven heeft toebedeeld,
daarom zullen ze mij niet verzwelgen.
Ook al grijpen de golven mij vast
en sleurt hun woede mij mee de afgrond in,
hij wil mij alleen maar leren,
om aan Jona te denken,
en mij met Petrus geheel op hém te richten.
Hij wil mij sterken in het geloof,
hij wil waken voor mijn ziel;
en hij wil mijn gemoed,
dat almaar wijkt en wankelt,
in zijn goedheid,
in bestendigheid ongeëvenaard,
eraan wennen standvastig te zijn.
Mijn voet zal vast
tot aan het laatst der dagen
op deze rots verankerd zijn.
Als ik zo stand houd
en mij in rotsvast geloof laat vinden,
dan weet zijn hand,
die hij mij vanuit de hemel al toesteekt,
te rechter tijd
mij weer op te richten.

3. Aria (T)

Zie! Hoe scheurt, hoe breekt, hoe valt,
wat Gods sterke arm niet vasthoudt.
Maar zie hoe vast en onbeweeglijk straalt
wat onze held met zijn macht omvat.
Laat Satan maar woeden, razen, beuken
de sterke God zal ons 
onoverwinnelijk maken.

4. Aria / koraal (A)

Daarnaast zijn wijsheid en verstand
bij hem oneindig groot;
tijd, plaats en uur zijn hem bekend,
waarop gedaan moet worden en gelaten.
Hij weet wanneer vreugde, wanneer leed
goed voor ons, zijn kinderen, is,
en wat hij doet, ’t is alles goed,
al schijnt het nog zo treurig.

5. Recitatief (T)

Wij willen nu niet langer bang zijn,
en omdat we in Gods hoede zijn,
zullen we ons niet meer met vlees en bloed
even angstig zorgen maken als we tot nu toe deden
Ik denk eraan hoe Jezus
het duizendvoudig lijden niet heeft gevreesd;
hij zag het
als een bron van eeuwige vreugde.
En voor jou, mijn christen,
zal je angst en smart,
je bittere kruis en pijn
om Jezus’ wil heil en zoetheid zijn.
Vertrouw op Gods genade
en let alleen dat, wat nodig is:
geduld! geduld!

6. Aria (B)

Het razen van de ruwe winden
is oorzaak dat wij volle aren vinden.
De onstuimigheid van het kruis
brengt bij de christenen vrucht voort;
laten wij daarom allen ons leven
geheel aan de wijze heerser overgeven.
Kus de hand van zijn Zoon,
houd hoog de trouw.

7. Recitatief (S, A, T, B) en koor (SATB)

Nu val ik, mijn God,
getroost in uw handen.
Zo spreekt de ziel die in God rust
wanneer hij Jezus' broederlijke gezindheid
en Gods trouw gelovig prijst.
Neem mij, en ga uw weg met mij
tot aan mijn laatste dag.
Ik weet beslist
dat ik ongetwijfeld zalig ben
wanneer aan mijn nood en mijn verdriet
door u zo een eind wordt gemaakt.
Zoals u heel goed weet dat het mijn geest
tot voordeel strekt
dat reeds op deze aarde,
tot ongenoegen van de satan,
uw hemelrijk zich in mij moet openbaren
en uw eer
steeds groter wordt,
zo kan mijn hart naar uw wil
o mijn Jezus, weldadig tot rust komen;
en ik kan met ingetogen snarenspel
de Vredevorst een nieuw lied toezingen.

8. Aria (S)

Mijn Herder blijf ik trouw.
Als hij mijn lijdensbeker wil vullen,
dan berust ik geheel in zijn wil:
hij staat mij in het lijden bij.
Na het wenen zal toch immers
Jezus’ zon weer schijnen.
Mijn Herder blijf ik trouw.
Voor Jezus leef ik, hij zal heersen,
verheug je, hart, ook al moet je sterven,
Jezus heeft genoegdoening gegeven.
Amen: Vader, neem mij aan!

9. Koraal

Ook al zal ik de tocht moeten maken
langs de duistere weg van de dood,
welaan! ik zet mijn voeten op de weg en het pad,
die uw ogen mij wijzen.
U bent mijn Herder, die alles
tot zo’n einde zal brengen,
dat ik eenmaal in uw paleis
u eeuwig mag eren.


		Vertaling: Jaap van der Laan