Eduard van Hengel

Johann Sebastian Bach vocale werken

Johann Sebastian Bach

Alles, was von Gott geboren (BWV 80a)

Geschreven voor Zondag Oculi

Voor het eerst uitgevoerd: 15 mrt 1716

Libretto: Salomo Franck

Solisten SATB koor SATB

Totaal 6 delen, 1 koraal

Vertaling: Ria van Hengel

Deze cantate werd de afgelopen jaren zelden uitgevoerd

downloads uitleg

Bespreking

Cantate BWV 80a is de cantate die ten grondslag lag aan de bekende cantate BWV 80, Ein feste Burg ist unser Gott. Bach componeerde hem al in Weimar, op tekst van zijn aldaar gebruikelijke librettist Salomon Franck. Er zijn ons van deze cantate geen partituur of afzonderlijke partijen overgeleverd. De cantate was, blijkens Francks gebundelde teksten, bestemd voor de zondag Oculi, een zondag in de lijdenstijd waarin te Leipzig geen cantates mochten klinken. Bach gebruikte de zes delen van BWV 80a daarom in de loop van de jaren '30 voor de achtdelige cantate BWV 80 door er het grote openingskoor aan toe te voegen en het extra koraal nr.5; zie verder mijn bespreking aldaar.

Je zou BWV 80a dus kunnen reconstrueren met de muziek van BWV 80; maar wie zou het openingskoor daarvan willen missen? Hieronder vet gemarkeerd de verschillen van Francks tekst met die van BWV 80.

1. Aria (B)

bas

Alles, was von Gott geboren, Iedereen uit God geboren
Ist zum Siegen auserkoren. is voor zege uitverkoren.
Was bei Christi Blutpanier Wat bij Christus' bloedbanier
In der Taufe Treu geschworen, trouw heeft gezworen in de doop,
Siegt in Chisto für und für. die overwint voortdurend in Chrisus.
Alles, was von Gott geboren, Iedereen uit God geboren
Ist zum Siegen auserkoren.is voor zege uitverkoren.

wordt BWV 80/2

2. Recitatief (B)

bas

Erwäge doch,Overweeg toch,
Kind Gottes, die so große Liebe,kind van God, die grote liefde
da Jesus sichvan Jezus die zich
mit seinem Blute dir verschriebe,aan jou heeft gewijd met Zijn bloed,
wormit er dichwaarmee hij jou
zum Kriege wider Satans Heervoor de strijd tegen het leger van satan
und wider Welt und Sündeen tegen wereld en zonde
geworben hat!heeft geworven!
Gib nicht in deiner SeeleGeef in je ziel geen plaats
dem Satan und den Lastern statt!aan satan en aan zonden!
Laß nicht dein Herz,Laat je hart,
den Himmel Gottes auf der Erden,die hemel van God op aarde,
zur Wüste werden!geen woestijn worden!
Bereue deine Schuld mit Schmerz,Heb met smart berouw over je schuld,
daß Christi Geist mit dir sich fest verbinde!opdat de geest van Christus zich hecht met jou verbindt!

wordt BWV 80/3

3. Aria (S)

sopraan

Komm in mein Herzenshaus,Kom in het huis van mijn hart,
Herr Jesu, mein Verlangen!Heer Jezus, mijn verlangen!
Treib Welt und Satan aus Verjaag wereld en satan
und laß dein Bild in mir erneuertprangen! en laat Uw beeld opnieuw in mij stralen!
Weg, schnöder Sündengraus! weg, ellendige zondengruwel!

wordt BWV 80/4

4. Recitatief (T)

tenor

So stehe denn bei Christi blutgefärbten Fahne, Sta dus stevig bij Christus' bebloede vaandel,
o Seele, fest o ziel,
und glaube, daß dein Haupt dich nicht verläßt, en geloof dat jouw Hoofd je niet verlaat,
Ja, daß sein Sieg ja, dat Zijn overwinning
auch dir den Weg zu deiner Krone bahne! ook voor jou de weg baant naar je kroon.
Tritt freudig an den Krieg! Ga de strijd verheugd aan!
Wirst du nur Gottes Wort Als je Gods woord maar
so hören als bewahren, hoort en bewaart,
so wird der Feind gezwungen auszufahren, dan wordt de vijand gedwongen te wijken,
dein Heiland bleibt dein Hort!jouw Heiland blijft jouw toeverlaat.

wordt BWV 80/6

5. Aria / Duet (A, T)

alt, tenor

Wie selig ist der Leib, Hoe zalig is het lichaam
der, Jesu, dich getragen, dat u, Jezus, heeft gedragen,
doch selger ist das Herz, maar nog zaliger is het hart
das dich im Glauben trägt! dat u draagt in het geloof!
Es bleibet unbesiegt Dat blijft onoverwonnen
und kann die Feinde schlagen en kan de vijanden verslaan,
und wird zuletzt gekrönt, en wordt ten slotte gekroond
wenn es den Tod erlegt.wanneer het de dood velt.

wordt BWV 80/7

6. Koraal

tutti

Mit unser Macht ist nichts getan,Onze macht stelt niets voor,
wir sind gar bald verloren.met ons is het weldra afgelopen;
Es streit' vor uns der rechte Mann,moge de juiste man voor ons vechten,
den Gott selbst hat erkoren.die door God zelf is uitverkoren.
Fragst du, wer er ist?Vraagt u wie dat is?
Er heißt Jesus Christ,Hij heet Jezus Christus,
der Herre Zebaoth,de Heer Zebaoth;
und ist kein andrer Gott,en is geen andere God,
das Feld muß er behalten.hij moet de baas blijven.

wordt BWV 303