Eduard van Hengel

Johann Sebastian Bach vocale werken

Johann Sebastian Bach

Ich bin in mir vergnügt (BWV 204)

Geschreven voor onbekend

Voor het eerst uitgevoerd: 1726

Solisten S orkest str vsolo trav ob1,2 cont

Totaal 8 delen

Deze cantate werd de afgelopen jaren zelden uitgevoerd

beluister

downloads uitleg

Bespreking

1. Recitatief (S)

sopraan, continuo

Ich bin in mir vergnügt, Ik ben tevreden in mezelf,
ein andrer mache Grillen, laat een ander zich maar zorgen maken,
er wird doch nicht damit daarmee kan hij noch zijn zakken
den Sack noch Magen füllen. noch zijn maag vullen.


Bin ich nicht reich und groß, Ook al ben ik niet rijk en groot,
nur klein von Herrlichkeit, maar klein van aanzien,
macht doch Zufriedensein toch neemt tevredenheid
in mir erwünschte Zeit. bij mij de gewenste tijd in.


Ich rühme nichts von mir: Ik beroem me op niets:
ein Narr rührt seine Schellen; het is een nar die zijn bellen laat rinkelen;
ich bleibe still vor mich: ik blijf stil bij mezelf:
verzagte Hunde bellen. het zijn bange honden die blaffen.


Ich warte meines Tuns Ik let goed op mijn handelen
und laß auf Rosen gehn, en prijs diegenen gelukkig
die müßig und darbei die niets doen en daarbij
in großem Glücke stehn. zeer gelukkig zijn.


Was meine Wollust ist, Ik geniet ervan
ist, meine Lust zu zwingen; om mijn lust te bedwingen;
ich fürchte keine Not, ik vrees geen nood,
frag nichts nach eitlen Dingen. vraag niet om ijdele dingen.


Der gehet nach dem Fall Hij gaat na de val
in Eden wieder ein het paradijs weer binnen
und kann in allem Glück en kan onder alle omstandigheden
auch irdisch selig sein.ook op aarde zalig zijn.

2. Aria (S)

sopraan, hobo 1/2, continuo

Ruhig und in sich zufrieden Rustig zijn en tevreden in zichzelf,
ist der größte Schatz der Welt. dat is de grootste schat van de wereld.
Nichts genießet, der genießet, Niets geniet degene die geniet
was der Erden Kreis umschließet, van de inhoud van de wereld,
der ein armes Herz behält.die een arm hart heeft.

3. Recitatief (S)

sopraan, strijkers, continuo

Ihr Seelen, die ihr außer euch O zielen, die buiten jezelf
stets in der Irre lauft steeds de weg kwijtraken
und vor ein Gut, das schattenreich, en voor duistere goederen
den Reichtum des Gemüts verkauft; betalen met de rijkdom van je hart;
die der Begierden Macht gefangen hält: die gevangen zitten in de macht van de begeerte:
durchsuchet nur die ganze Welt! doorzoek de hele wereld maar!
Ihr suchet, was ihr nicht könnt kriegen, Jullie zoeken wat je niet kunt krijgen,
und kriegt ihr's, kann's euch nicht vergnügen; en als je het krijgt, doet het je geen plezier;
vergnügt es, wird es euch betrügen doet het je wél plezier, dan zal het je bedriegen
und muß zuletzt wie Staub zerfliegen. en uiteindelijk moet het als stof vervliegen.
Wer seinen Schatz bei andern hat, Wie zijn schat bij anderen heeft,
ist einem Kaufmann gleich, lijkt op een koopman
aus andrer Glücke reich. die rijk is door de lotgevallen van anderen.
Bei dem hat Reichtum wenig statt: Van rijkdom is nauwelijks sprake
der, wenn er nicht oft Bankerott erlebt, bij hem die, als hij al niet vaak failliet gaat,
doch solchen zu erleben in steten Sorgen schwebt. toch altijd bezorgd is dat dat wél gaat gebeuren.
Geld, Wollust, Ehr sind nicht sehr Geld, lust, eer
in dem Besitztum zu betrachten, moet je niet willen bezitten,
als tugendhaft sie zu verachten, het is oneindig veel beter
ist unvergleichlich mehr.om ze deugdzaam te verachten.

4. Aria (S)

sopraan, solo viool, continuo

Die Schätzbarkeit der weiten Erden Alle schatten van de wijde aarde
laß meine Seele ruhig sein. laten mijn ziel koud.
Bei dem kehrt stets der Himmel ein, De hemel neemt steeds zijn intrek
der in der Armut reich kann werden.bij hem die in zijn armoede rijk kan zijn.

5. Recitatief (S)

sopraan, continuo

Schwer ist es zwar, Weliswaar is het moeilijk
viel Eitles zu besitzen om veel ijdel goed te bezitten
und nicht aus Liebe drauf, en niet verhit te raken
die strafbar, zu erhitzen; uit liefde daarvoor, die strafbaar is;
doch schwerer ist es noch, maar het is nog moeilijker
daß nicht Verdruss und Sorgen Zentnern gleicht, als ergernis en zorgen niet loodzwaar lijken,
eh ein Vergnügen, welches leicht maar eerder een genoegen, dat
ist zu erlangen, gemakkelijk verkrijgbaar is,
und hört es auf, en als het ophoudt,
so wie der Welt zoals het verloop van de wereld
und ihrer Schönheit Lauf, en van haar schoonheid,
so folgen Zentner Grillen drauf. dan volgen loodzware zorgen.
In sich gegangen, Bij mezelf naar binnen gaan,
in sich gesucht, in mezelf zoeken,
und sonder des Gewissens Brand en zonder een brandend geweten
gen Himmel sein Gesicht gewandt, mijn gezicht naar de hemel keren,
da ist mein ganz Vergnügen, dat is al mijn vreugde,
der Himmel wird es fügen. de hemel zal ervoor zorgen.
Die Muscheln öffnen sich, wenn Strahlen darauf schießen, De schelpen gaan open als er stralen op vallen,
und zeigen dann in sich die Perlenfrucht: en tonen dan de parelvrucht in hun binnenste:
so suche nur dein Herz zo moet je proberen
dem Himmel aufzuschließen, je hart voor de hemel te openen,
so wirst du durch sein göttlich Licht zo zal je door zijn goddelijke licht
ein Kleinod auch empfangen, ook een kleinood ontvangen
das aller Erden Schätze nicht dat de schatten van de hele wereld
vermögen zu erlangen.niet kunnen verwerven.

6. Aria (S)

sopraan, traverso, continuo

Meine Seele sei vergnügt, Laat mijn ziel zich verheugen,
wie es Gott auch immer fügt. hoe God het ook beschikt.
Dieses Weltmeer zu ergründen, Deze wereldzee doorzoeken
ist Gefahr und Eitelkeit, is gevaarlijk en ijdel,
in sich selber muß man finden in jezelf moet je
Perlen der Zufriedenheit.parels van tevredenheid vinden.

7. Recitatief (S)

sopraan, continuo

Ein edler Mensch ist Perlenmuscheln gleich, Een edel mens lijkt op parelschelpen,
in sich am meisten reich, in zichzelf het rijkst,


der nichts fragt nach hohem Stande hij vraagt niet om een hoge stand
und der Welt Ehr mannigfalt; of om allerlei wereldse eer;
hab ich gleich kein Gut im Lande, ook al heb ik hier geen landgoed,
ist doch Gott mein Aufenthalt. God is mijn verblijfplaats.


Was hilft's doch, viel Güter suchen Wat heb je er toch aan veel goederen na te jagen
und den teuren Kot, das Geld; en dat dure slijk, het geld;
was ist's, auf sein' Reichtum pochen: waarom zou je je op je rijkdom beroemen:
bleibt doch alles in der Welt! alles blijft immers in de wereld!


Wer will hoch in Lüfte fliehen? Wie wil er nou hoog de lucht in vliegen?
Mein Sinn strebet nicht dahin; Mijn geest streeft daar niet naar;
ich will nauf im Himmel ziehen, ik wil naar de hemel opstijgen,
das ist mein Teil und Gewinn. dat is mijn deel en mijn winst.


Nichtes ist, auf Freunde bauen, Het heeft geen zin om op vrienden te bouwen,
ihrer viel gehn auf ein Lot. aan velen van hen heb je niets.
Eh wollt ich den Winden trauen Ik zou eerder op winden vertrouwen
als auf Freunde in der Not. dan op vrienden in de nood.


Sollte ich in Wollust leben Als ik in wellust zou leven
nur zum Dienst der Eitelkeit, louter ten dienste van de ijdelheid,
müßt ich stets in Ängsten schweben dan zou ik steeds bang moeten zijn
und mir machen selbsten Leid. en mezelf leed aandoen.


Alles Zeitliche verdirbet, Al het tijdelijke gaat te gronde,
der Anfang das Ende zeigt; het begin laat het einde al zien;
eines lebt, das andre stirbet, het ene leeft, het andere sterft,
bald den Untergang erreichtbereikt al snel de ondergang.

8. Aria (S)

sopraan, strijkers, traverso, hobo 1 colla parte viool, hobo 2 colla parte viool, continuo

Himmlische Vergnügsamkeit, Hemelse tevredenheid,
welches Herz sich dir ergibet, wie zich aan jou overgeeft
lebet allzeit unbetrübet leeft altijd onbezorgd
und genießt der güldnen Zeit, en geniet van de gouden tijd,
himmlische Vergnügsamkeit. hemelse tevredenheid.


Göttliche Vergnügsamkeit, Goddelijke tevredenheid,
du, du machst die Armen reich jij maakt de armen rijk
und dieselben Fürsten gleich, en gelijk aan vorsten,
meine Brust bleibt dir geweiht, mijn hart blijft jou toegewijd,
Göttliche Vergnügsamkeit.goddelijke tevredenheid.