naar de bespreking van BWV 194

Höchsterwünschtes Freudenfest (BWV 194)

Johann Sebastian Bach

1.     Koor

Höchsterwünschtes Freudenfest, O uiterst welkom vreugdefeest,
das der Herr zu seinem Ruhme dat de Heer ons tot Zijn glorie
im erbauten Heiligtume in Zijn opgerichte heiligdom
uns vergnügt begehen läßt. met blijdschap laat vieren.
Höchsterwünschtes Freudenfest!Wees welkom, vreugdefeest!

2.     Recitatief (B)

Unendlich großer Gott, Oneindig grote God, ach keer U
ach wende dich zu uns, zu dem erwähleten Geschlechte, tot ons, Uw uitverkoren geslacht,
und zum Gebete deiner Knechte! en hoor het gebed van Uw knechten aan!
Ach, laß vor dich Ach, laat onze lippen
durch ein inbrünstig Singen der Lippen Opfer bringen! U met een vurig gezang offeranden brengen!
Wir weihen unsre Brust dir offenbar zum Dankaltar. Wij wijden openlijk ons hart tot dankaltaar voor u.
Du, den kein Haus, kein Tempel faßt, Gij, wie geen huis, geen tempel kan omvatten,
da du kein Ziel noch Grenzen hast, omdat U geen einde of grenzen kent,
laß dir dies Haus gefällig sein, laat dit huis U welgevallig zijn,
es sei dein Angesicht laat Uw aangezicht een ware zetel van genade,
ein wahrer Gnadenstuhl, ein Freudenlicht.een licht van vreugde zijn.

3.     Aria (B)

Was des Höchsten Glanz erfüllt,Wat de glans van de Allerhoogste vervult,
wird in keine Nacht verhüllt.wordt niet in nachtelijk duister verborgen
Was des Höchsten heilges Wesenwat het heilig wezen van de Allerhoogste
sich zur Wohnung auserlesen,zich als woning heeft uitgekozen,
wird in keine Nacht verhüllt,wordt niet in nachtelijk duister verborgen
was des Höchsten Glanz erfüllt.wat de glans van de Allerhoogste vervult.

4.     Recitatief (S)

Wie könnte dir, du höchstes Angesicht, Hoe zou, o verheven aangezicht,
da dein unendlich helles Licht daar Uw oneindig helder licht
bis in verborgne Gründe siehet, tot in verborgen diepten schijnt,
ein Haus gefällig sein? een huis u welgevallig kunnen zijn?
Es schleicht sich Eitelkeit Hier komt van alle kanten
allhie an allen Enden ein. ijdelheid binnengeslopen.
Wo deine Herrlichkeit einziehet, Waar Uw heerlijkheid binnen gaat,
da muß die Wohnung rein daar moet de woning rein
und dieses Gastes würdig sein. en deze gast waardig zijn.
Hier wirkt nichts Menschenkraft, Het is hier mensenwerk,
drum laß dein Auge offenstehen heb daarom een open oog voor ons
und gnädig auf uns gehen; en zie ons genadig aan;
so legen wir in heilger Freude dir dan leggen wij in heilige vreugde de offerstieren
die Farren und die Opfer unsrer Lieder en de offeranden van onze liederen
vor deinem Throne nieder voor Uw troon neer
und tragen dir den Wunsch in Andacht für.en leggen u onze wens eerbiedig voor.

5.     Aria (S)

Hilf, Gott, daß es uns gelingt, Help ons, o God, dat het ons mag gelukken,
und dein Feuer in uns dringt. en dat Uw vuur in ons mag dringen.
Daß es auch in dieser Stunde Dat ook op dit uur,
wie in Esaiae Munde zoals in de mond van Jesaja,
seiner Wirkung Kraft erhält de kracht daarvan uitwerking heeft
und uns heilig vor dich stellt. en ons geheiligd voor U plaatst.

6.     Koraal

1. Heilger Geist ins Himmels Throne, Heilige Geest op ´s hemels troon,
gleicher Gott von Ewigkeit eeuwig dezelfde God
mit dem Vater und dem Sohne, met de Vader en de Zoon,
der Betrübten Trost und Freud! troost en vreugde voor de bedroefden!
Allen Glauben, den ich find, Al het geloof dat ik in mij vind,
hast du in mir angezündt, hebt U in mij aangestoken;
über mir in Gnaden walte, heers over mij in genade
ferner deine Gab erhalte. en bewaar uw gaven.


2. Deine Hilfe zu mir sende, Zend Uw hulp tot mij,
o du edler Herzensgast! o, edele gast van mijn hart!
Und das gute Werk vollende, En voleindig het goede werk,
das du angefangen hast. waarmee U bent begonnen.
Blas in mir das Fünklein auf, Wakker in mij het vonkje aan,
bis daß nach vollbrachtem Lauf totdat ik na volbrachte levensloop
ich den Auserwählten gleiche gelijk ben aan de uitverkorenen
und des Glaubens Ziel erreiche.en het doel van mijn geloof bereik.

7.     Recitatief (T)

Ihr Heiligen, erfreuet euch, Gij heiligen, verheugt u,
eilt, eilet, euren Gott zu loben: haast u, haast u, om uw God te loven:
Das Herze sei erhoben laat uw hart zich verheffen
zu Gottes Ehrenreich, naar Gods eervolle rijk,
von dannen er auf dich, vanwaar Hij op u,
du heilge Wohnung, siehet o heilige woning, neerziet
und ein gereinigt Herz zu sich en een gereinigd hart tot zich trekt
von dieser eitlen Erde ziehet. vanuit deze ijdele wereld.
Ein Stand, so billig selig heißt: Op een plaats die met recht zalig genoemd wordt,
man schaut hier Vater, Sohn und Geist. ziet men Vader, Zoon en Heilige Geest.
Wohlan, ihr gotterfüllte Seelen! Komaan, o zielen, die van God vervuld zijt!
Ihr werdet nun das beste Teil erwählen; Jullie zullen nu het beste deel verkiezen;
die Welt kann euch kein Labsal geben, de wereld kan jullie geen verkwikking geven,
ihr könnt in Gott allein vergnügt und selig leben.alleen in God kunnen jullie verheugd en zalig leven.

8.     Aria  (T)

Des Höchsten Gegenwart allein Alleen de tegenwoordigheid van de Allerhoogste
kann unsrer Freuden Ursprung sein. kan de oorsprong van onze vreugde zijn.
Vergehe, Welt, mit deiner Pracht, Verga, o wereld, met je pracht,
in Gott ist, was uns glücklich macht! in God vinden wij wat ons gelukkig maakt!

9.     Recitatief (S, B)

(B)Kann wohl ein Mensch zu Gott in Himmel steigen? B: Kan een mens wel tot God in de hemel opstijgen?
(S)Der Glaube kann den Schöpfer zu ihm neigen. S: Zijn geloof kan de Schepper welwillend maken.
(B)Er ist oft ein zu schwaches Band. B: Dat is vaak een te zwakke band.
(S)Gott führet selbst und stärkt des Glaubens Hand, S: God zelf leidt en sterkt de hand van het geloof
den Fürsatz zu erreichen. om dit doel te bereiken.
(B)Wie aber, wenn des Fleisches Schwachheit B: Maar hoe, wanneer de zwakheid van het vlees
wollte weichen? zou zwichten?
(S)Des Höchsten Kraft S: De kracht van de Allerhoogste
wird mächtig in den Schwachen. werkt door in de zwakken.
(B)Die Welt wird sie verlachen. B: De wereld zal hen uitlachen.
(S)Wer Gottes Huld besitzt, verachtet solchen Spott. S: Wie Gods gunst bezit veracht dergelijk gespot.
(B)Was wird ihr außer diesen fehlen? B: Wat zal hun ontbreken als ze dit bezitten?
(S)Ihr einzger Wunsch, ihr Alles ist in Gott. S: Hun enige wens, hun alles is in God.
(B)Gott ist unsichtbar und entfernet: B: God is onzichtbaar en ver verwijderd.
(S)Wohl uns, daß unser Glaube lernet, S: Gelukkig zijn wij dat ons geloof leert
im Geiste seinen Gott zu schauen. om in de geest onze God te aanschouwen.
(B)Ihr Leib hält sie gefangen. B: Hun lichaam houdt hen gevangen.
(S)Des Höchsten Huld befördert ihr Verlangen, S: De genade van de Allerhoogste sterkt
denn er erbaut den Ort, hun verlangen, want Hij bouwt de plaats,
da man ihn herrlich schaut. waar men Hem in Zijn heerlijkheid aanschouwt.
(S, B)Da er den Glauben nun belohnt S,B: Omdat Hij het geloof nu beloont
und bei uns wohnt, bei uns als seinen Kindern, en bij ons woont, bij ons die zijn kinderen zijn,
so kann die Welt und Sterblichkeit kunnen wereld en sterfelijkheid
die Freude nicht vermindern.de vreugde niet verminderen.

10.     Aria / Duet (S, B)

O wie wohl ist uns geschehn,O, wat een weldaad is ons geschied,
daß sich Gott ein Haus ersehn!dat God voor zich een woning heeft gekozen!
Schmeckt und sehet doch zugleich, Proef en zie toch tegelijkertijd,
Gott sei freundlich gegen euch. dat God u welgezind is.
Schüttet eure Herzen aus Stort uw harten uit
hier vor Gottes Thron und Haus! hier voor Gods troon en Zijn huis!

11.     Recitatief (B)

Wohlan demnach, du heilige Gemeine, Komaan dan, heilige gemeente,
bereite dich zur heilgen Lust! bereid u voor op de heilige vreugde!
Gott wohnt nicht nur in einer jeden Brust, God woont niet alleen in ieders hart,
er baut sich hier ein Haus. maar Hij bouwt hier voor zich een huis.
Wohlan, so rüstet euch Komaan, rust u dan toe
mit Geist und Gaben aus, met uw geest en offeranden,
daß ihm sowohl dein Herz opdat zowel uw hart
als auch dies Haus gefalle!als ook dit huis Hem moge bevallen.

12.     Koraal

1. Sprich Ja zu meinen Taten, Keur mijn daden goed,
hilf selbst das Beste raten; geef mij zelf de beste raad;
den Anfang, Mittl und Ende, Ach Heer, laat voor mij het begin, midden en einde
ach Herr, zum Besten wende! ten goede keren!


2. Mit Segen mich beschütte, Stort Uw zegen uit op mij,
mein Herz sei deine Hütte, laat mijn hart Uw nederige woning zijn,
dein Wort sei meine Speise, laat Uw woord mijn spijs zijn,
bis ich gen Himmel reise!totdat ik naar de hemel reis.
  
Libretto: onbekend Vertaling: Henk Pijlman

Kale tekst origineel

1.     Koor

Höchsterwünschtes Freudenfest,
das der Herr zu seinem Ruhme
im erbauten Heiligtume
uns vergnügt begehen läßt.
Höchsterwünschtes Freudenfest!

2.     Recitatief (B)

Unendlich großer Gott,
ach wende dich zu uns, zu dem erwähleten Geschlechte,
und zum Gebete deiner Knechte!
Ach, laß vor dich
durch ein inbrünstig Singen der Lippen Opfer bringen!
Wir weihen unsre Brust dir offenbar zum Dankaltar.
Du, den kein Haus, kein Tempel faßt,
da du kein Ziel noch Grenzen hast,
laß dir dies Haus gefällig sein,
es sei dein Angesicht
ein wahrer Gnadenstuhl, ein Freudenlicht.

3.     Aria (B)

Was des Höchsten Glanz erfüllt,
wird in keine Nacht verhüllt.
Was des Höchsten heilges Wesen
sich zur Wohnung auserlesen,
wird in keine Nacht verhüllt,
was des Höchsten Glanz erfüllt.

4.     Recitatief (S)

Wie könnte dir, du höchstes Angesicht,
da dein unendlich helles Licht
bis in verborgne Gründe siehet,
ein Haus gefällig sein?
Es schleicht sich Eitelkeit
allhie an allen Enden ein.
Wo deine Herrlichkeit einziehet,
da muß die Wohnung rein
und dieses Gastes würdig sein.
Hier wirkt nichts Menschenkraft,
drum laß dein Auge offenstehen
und gnädig auf uns gehen;
so legen wir in heilger Freude dir
die Farren und die Opfer unsrer Lieder
vor deinem Throne nieder
und tragen dir den Wunsch in Andacht für.

5.     Aria (S)

Hilf, Gott, daß es uns gelingt,
und dein Feuer in uns dringt.
Daß es auch in dieser Stunde
wie in Esaiae Munde
seiner Wirkung Kraft erhält
und uns heilig vor dich stellt.

6.     Koraal

1. Heilger Geist ins Himmels Throne,
gleicher Gott von Ewigkeit
mit dem Vater und dem Sohne,
der Betrübten Trost und Freud!
Allen Glauben, den ich find,
hast du in mir angezündt,
über mir in Gnaden walte,
ferner deine Gab erhalte.


Kale tekst Nederlandse vertaling

1.     Koor

O uiterst welkom vreugdefeest,
dat de Heer ons tot Zijn glorie
in Zijn opgerichte heiligdom
met blijdschap laat vieren.
Wees welkom, vreugdefeest!

2.     Recitatief (B)

Oneindig grote God, ach keer U
tot ons, Uw uitverkoren geslacht,
en hoor het gebed van Uw knechten aan!
Ach, laat onze lippen
U met een vurig gezang offeranden brengen!
Wij wijden openlijk ons hart tot dankaltaar voor u.
Gij, wie geen huis, geen tempel kan omvatten,
omdat U geen einde of grenzen kent, 
laat dit huis U welgevallig zijn,
laat Uw aangezicht een ware zetel van genade,
een licht van vreugde zijn.

3.     Aria (B)

Wat de glans van de Allerhoogste vervult,
wordt niet in nachtelijk duister verborgen
wat het heilig wezen van de Allerhoogste
zich als woning heeft uitgekozen,
wordt niet in nachtelijk duister verborgen
wat de glans van de Allerhoogste vervult.

4.     Recitatief (S)

Hoe zou, o verheven aangezicht,
daar Uw oneindig helder licht
tot in verborgen diepten schijnt,
een huis u welgevallig kunnen zijn?
Hier komt van alle kanten
ijdelheid binnengeslopen.
Waar Uw heerlijkheid binnen gaat,
daar moet de woning rein
en deze gast waardig zijn.
Het is hier mensenwerk,
heb daarom een open oog voor ons
en zie ons genadig aan;
dan leggen wij in heilige vreugde de offerstieren
en de offeranden van onze liederen
voor Uw troon neer
en leggen u onze wens eerbiedig voor.

5.     Aria (S)

Help ons, o God, dat het ons mag gelukken,
en dat Uw vuur in ons mag dringen.
    Dat ook op dit uur,
    zoals in de mond van Jesaja,
    de kracht daarvan uitwerking heeft
    en ons geheiligd voor U plaatst.

6.     Koraal

Heilige Geest op ´s hemels troon,
eeuwig dezelfde God
met de Vader en de Zoon,
troost en vreugde voor de bedroefden!
Al het geloof dat ik in mij vind,
hebt U in mij aangestoken;
heers over mij in genade
en bewaar uw gaven.

Vertaling: Henk Pijlman