naar de bespreking van BWV 113

Herr Jesu Christ, du höchstes Gut (BWV 113)

Johann Sebastian Bach

1. Koor

Herr Jesu Christ, du höchstes Gut,Heer Jezus Christus, gij hoogste goed
du Brunnquell aller Gnaden,en bron van alle genade,
sieh doch wie ich in meinem Mutzie toch hoe ik in mijn gemoed
mit Schmerzen bin beladenmet smarten ben beladen
und in mir hab der Pfeile viel,en doorboord ben met veel pijlen
die im Gewissen ohne Zieldie eindeloos op het geweten
mich armen Sünder drücken.van mij, arme zondaar, drukken.

2. Aria (A)

Erbarm dich mein in solcher Last,Ontferm u over mij en neem deze last
nimm sie aus meinem Herzen,van mijn hart
dieweil du sie gebüßet hastomdat gij daarvoor geboet hebt
am Holz mit Todesschmerzen,aan het kruis met doodsnood,
auf daß ich nicht für großem Wehopdat ik niet van grote pijn
in meinen Sünden untergeh,in mijn zonden ten onder ga
noch ewiglich verzage.noch eeuwig de moed verlies.

3. Aria (B)

Fürwahr, wenn mir das kömmet ein,Voorwaar, als ik besef
daß ich nicht recht vor Gott gewandeltdat ik niet juist voor God heb gewandeld
und täglich wider ihn mißhandelt,maar dagelijks tegen hem in heb gehandeld,
so quält mich Zittern, Furcht und Pein.dan kwellen mij siddering, angst en pijn.
Ich weiß, daß mir das Herz zerbräche,Ik weet: mijn hart zou breken
wenn mir dein Wort nicht Trost verspräche.als uw Woord mij geen troost zou beloven.

4. Recitatief (B)en koraal

Jedoch dein heilsam Wort, Toch, uw heilzaam Woord, dat maakt
das macht mit seinem süßen Singen, met zijn zoete gezang
daß meine Brust, dat ik van binnen
der vormals lauter Angst bewußt, - eerst vol angst -
sich wieder kräftig kann erquicken. weer helemaal word verkwikt.
Das jammervolle Herz Mijn ellendige hart
empfindet nun nach tränenreichem Schmerz ondervindt nu na alle tranen en pijn
den hellen Schein von Jesu Gnadenblicken; het heldere licht van Jezus' genadige blik.
sein Wort hat mir so vielen Trost gebracht, Zijn woord heeft mij zoveel troost gebracht,
daß mir das Herze wieder lacht, dat mijn hart weer lacht
als wenns beginnt zu springen. alsof het openspringt.
Wie wohl ist meiner Seelen! Hoe gelukkig is mijn ziel!
Das nagende Gewissen Mijn knagende geweten
kann mich nicht länger quälen, kan mij niet meer kwellen,
dieweil Gott alle Gnad verheißt, omdat God al zijn genade belooft,
hiernächst die Gläubigen und Frommen en de gelovigen en vromen straks
mit Himmelsmanna speist, met hemels manna spijzigt,
wenn wir nur mit zerknirschtem Geist wanneer wij maar met een berouwvol hart
zu unserm Jesu kommen.bij onze Jezus komen.

5. Aria (T)

Jesus nimmt die Sünder an:Jezus neemt de zondaars aan:
Süßes Wort voll Trost und Leben!zoet woord vol troost en leven!
Er schenkt die wahre Seelenruh   Hij schenkt de ware rust aan mijn ziel
und rufet jedem tröstlich zu:   en roept een ieder troostrijk toe:
Dein Sünd ist dir vergeben!   Je zonde is je vergeven.

6. Recitatief (T)

Der Heiland nimmt die Sünder an:De Heiland neemt de zondaars aan:
Wie lieblich klingt das Wort in meinen Ohren!hoe lieflijk klinkt dat woord in mijn oren!
Er ruft: „Kommt her zu mir,Hij roept: Komt tot mij,
die ihr mühselig und beladen,allen die vermoeid en belast zijt,
kommt her zum Brunnquell aller Gnaden,komt tot de bron van alle genade,
ich hab euch mir zu Freunden auserkoren.“ik heb u mij tot vrienden uitverkoren!
Auf dieses Wort will ich zu dirOp dit woord wil ik tot u komen
wie der bußfertge Zöllner tretenzoals de boetvaardige tollenaar
und mit demütgem Geist: „Gott, sei mir gnädig!“ beten.en deemoedig bidden: "God, wees mij genadig!"
Ach, tröste meinen blöden MutAch, troost mij toch, beschroomd als ik ben,
und mache mich durch dein vergoßnes Bluten reinig mij door uw vergoten bloed
von allen Sünden rein,van alle zonden,
so werd ich auch wie David und Manasse,dan zal ik net zoals David en Manasse,
wenn ich dabeials ik u steeds
dich stets in Lieb und Treuin liefde en trouw
mit meinem Glaubensarm umfasse,met mijn geloof omarm,
hinfort ein Kind des Himmels sein.voortaan een kind des hemels zijn.

7. Aria / Duet (S, A)

Ach Herr, mein Gott, vergib mirs doch,Ach Heer, mijn God, vergeef mij toch
wormit ich deinen Zorn erreget,waarmee ik uw toorn heb opgewekt,
zerbrich das schwere Sündenjoch,verbreek het zware juk van de zonden
das mir der Satan auferleget,dat de satan mij heeft opgelegd,
daß sich mein Herz zufriedengebezodat mijn hart tevreden is
und dir zum Preis und Ruhm hinforten voortaan leeft tot uw lof en eer
nach deinem Wortnaar uw Woord,
in kindlichem Gehorsam lebe.als uw gehoorzaam kind.

8. Koraal

Stärk mich mit deinem Freudengeist,Sterk mij met uw geest van vreugde,
heil mich mit deinen Wunden,heel mij door uw wonden,
wasch mich mit deinem Todesschweißwas mij met uw doodszweet
in meiner letzten Stunden;in mijn laatste uren;
und nimm mich einst, wenn dirs gefällt,en neem mij eens, wanneer het u behaagt,
in wahrem Glauben von der Weltin waarachtig geloof uit deze wereld weg,
zu deinen Auserwählten!om mij bij uw uitverkorenen te brengen.
  
Libretto: Andreas Stübel (?) Vertaling: Leo de Leeuw

Kale tekst origineel

1. Koor

Herr Jesu Christ, du höchstes Gut,
du Brunnquell aller Gnaden,
sieh doch wie ich in meinem Mut
mit Schmerzen bin beladen
und in mir hab der Pfeile viel,
die im Gewissen ohne Ziel
mich armen Sünder drücken.

2. Aria (A)

Erbarm dich mein in solcher Last,
nimm sie aus meinem Herzen,
dieweil du sie gebüßet hast
am Holz mit Todesschmerzen,
auf daß ich nicht für großem Weh
in meinen Sünden untergeh,
noch ewiglich verzage.


3. Aria (B)

Fürwahr, wenn mir das kömmet ein,
daß ich nicht recht vor Gott gewandelt
und täglich wider ihn mißhandelt,
so quält mich Zittern, Furcht und Pein.
Ich weiß, daß mir das Herz zerbräche,
wenn mir dein Wort nicht Trost verspräche.

4. Recitatief (B)en koraal

Jedoch dein heilsam Wort, 
das macht mit seinem süßen Singen,
daß meine Brust,
der vormals lauter Angst bewußt,
sich wieder kräftig kann erquicken.
Das jammervolle Herz
empfindet nun nach tränenreichem Schmerz
den hellen Schein von Jesu Gnadenblicken;
sein Wort hat mir so vielen Trost gebracht,
daß mir das Herze wieder lacht,
als wenns beginnt zu springen.
Wie wohl ist meiner Seelen!
Das nagende Gewissen 
kann mich nicht länger quälen,
dieweil Gott alle Gnad verheißt,
hiernächst die Gläubigen und Frommen
mit Himmelsmanna speist,
wenn wir nur mit zerknirschtem Geist
zu unserm Jesu kommen.

5. Aria (T)

Jesus nimmt die Sünder an:
Süßes Wort voll Trost und Leben!
  Er schenkt die wahre Seelenruh
  und rufet jedem tröstlich zu:
  Dein Sünd ist dir vergeben!

6. Recitatief (T)

Der Heiland nimmt die Sünder an:
Wie lieblich klingt das Wort in meinen Ohren!
Er ruft: „Kommt her zu mir,
die ihr mühselig und beladen,
kommt her zum Brunnquell aller Gnaden,
ich hab euch mir zu Freunden auserkoren.“
Auf dieses Wort will ich zu dir
wie der bußfertge Zöllner treten
und mit demütgem Geist: „Gott, sei mir gnädig!“ beten.
Ach, tröste meinen blöden Mut
und mache mich durch dein vergoßnes Blut
von allen Sünden rein,
so werd ich auch wie David und Manasse,
wenn ich dabei
dich stets in Lieb und Treu
mit meinem Glaubensarm umfasse,
hinfort ein Kind des Himmels sein.

7. Aria / Duet (S, A)

Ach Herr, mein Gott, vergib mirs doch,
wormit ich deinen Zorn erreget,
zerbrich das schwere Sündenjoch,
das mir der Satan auferleget,
daß sich mein Herz zufriedengebe
und dir zum Preis und Ruhm hinfort
nach deinem Wort
in kindlichem Gehorsam lebe.

8. Koraal

Stärk mich mit deinem Freudengeist,
heil mich mit deinen Wunden,
wasch mich mit deinem Todesschweiß
in meiner letzten Stunden;
und nimm mich einst, wenn dirs gefällt,
in wahrem Glauben von der Welt
zu deinen Auserwählten!



Libretto: Andreas Stübel (?)
	

Kale tekst Nederlandse vertaling

1. Koor

Heer Jezus Christus, gij hoogste goed
en bron van alle genade,
zie toch hoe ik in mijn gemoed
met smarten ben beladen
en doorboord ben met veel pijlen
die eindeloos op het geweten
van mij, arme zondaar, drukken.

2. Aria (A)

Ontferm u over mij en neem deze last
van mijn hart
omdat gij daarvoor geboet hebt
aan het kruis met doodsnood,
opdat ik niet van grote pijn
in mijn zonden ten onder ga
noch eeuwig de moed verlies.

3. Aria (B)

Voorwaar, als ik besef
dat ik niet juist voor God heb gewandeld
maar dagelijks tegen hem in heb gehandeld,
dan kwellen mij siddering, angst en pijn.
Ik weet: mijn hart zou breken
als uw Woord mij geen troost zou beloven.

4. Recitatief (B)en koraal

 Toch, uw heilzaam Woord, dat maakt
 met zijn zoete gezang
dat ik van binnen
- eerst vol angst -
weer helemaal word verkwikt.
Mijn ellendige hart
ondervindt nu na alle tranen en pijn
het heldere licht van Jezus' genadige blik.
Zijn woord heeft mij zoveel troost gebracht,
 dat mijn hart weer lacht
 alsof het openspringt.
Hoe gelukkig is mijn ziel!
Mijn knagende geweten 
kan mij niet meer kwellen,
 omdat God al zijn genade belooft,
 en de gelovigen en vromen straks
met hemels manna spijzigt,
 wanneer wij maar met een berouwvol hart
 bij onze Jezus komen.

5. Aria (T)

Jezus neemt de zondaars aan:
zoet woord vol troost en leven!
   Hij schenkt de ware rust aan mijn ziel
   en roept een ieder troostrijk toe:
   Je zonde is je vergeven.

6. Recitatief (T)

De Heiland neemt de zondaars aan:
hoe lieflijk klinkt dat woord in mijn oren!
Hij roept: Komt tot mij,
allen die vermoeid en belast zijt,
komt tot de bron van alle genade,
ik heb u mij tot vrienden uitverkoren!
Op dit woord wil ik tot u komen
zoals de boetvaardige tollenaar
en deemoedig bidden: "God, wees mij genadig!"
Ach, troost mij toch, beschroomd als ik ben,
en reinig mij door uw vergoten bloed
van alle zonden,
dan zal ik net zoals David en Manasse,
als ik u steeds
in liefde en trouw
met mijn geloof omarm,
voortaan een kind des hemels zijn.

7. Aria / Duet (S, A)

 Ach Heer, mijn God, vergeef mij toch
waarmee ik uw toorn heb opgewekt,
verbreek het zware juk van de zonden
dat de satan mij heeft opgelegd,
zodat mijn hart tevreden is
en voortaan leeft tot uw lof en eer
naar uw Woord,
als uw gehoorzaam kind.

8. Koraal

Sterk mij met uw geest van vreugde,
heel mij door uw wonden,
was mij met uw doodszweet
in mijn laatste uren;
en neem mij eens, wanneer het u behaagt,
in waarachtig geloof uit deze wereld weg,
om mij bij uw uitverkorenen te brengen.


		Vertaling: Leo de Leeuw