Eduard van Hengel

Johann Sebastian Bach vocale werken

Vertalingen

 

De gepresenteerde vertalingen zijn verklarende, ‘’dienstbare’’ vertalingen; ze beogen Bachs teksten in begrijpelijk Nederlands weer te geven, en toch zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke tekst te blijven. Die hangt namelijk bij Bach in hoge mate samen met de muziek:  Bach illustreert en accentueert woorden en zinnen met muziek, en de maker van een ‘’helpende’’ vertaling laat zich dus niet zozeer leiden door eigen literaire smaak of fantasie, maar volgt zoveel mogelijk de tekst die Bach zelf gebruikte.

Het zijn dus ook geen metrische, rijmende of zingbare*) vertalingen, want die zouden noodgedwongen sterk afwijken van het origineel. Ook heb ik bij bijbelcitaten niet de versies uit moderne bijbelvertalingen overgenomen en evenmin bestaande psalmberijmingen, maar volg ik de Duitse teksten waarover Bach zelf beschikte, ook daar waar die soms niet correct uit het Hebreeuws of het Grieks zijn vertaald of andere mankementen vertonen.

Voor dit werk heb ik veel gehad aan mijn achtergrond niet alleen als amateur-Bachzanger maar ook als afgestudeerd theoloog en professioneel literair vertaler Duits. Ik ken de brontalen van het Oude en Nieuwe Testament, de Lutherse theologie/ terminologie is mij niet vreemd en ik ben bijvoorbeeld gewend te werken met Grimms Wörterbuch, dat ook informatie geeft over achttiende-eeuws Duits.

Sinds een paar jaar werken de Amerikaanse musicologen Michael Marissen en Daniel R. Melamed aan een nieuwe Engelse vertaling van de cantates, in hun eigen woorden ‘’gebaseerd op de historische taal en theologie van Bachs tijd.’’ Zij gaan grondiger te werk dan ik ooit heb kunnen doen en analyseren op hun site zorgvuldig, met veel voetnoten, de Duitse tekst op basis van niet alleen de genoemde Grimm, maar ook de door Bach gebruikte Lutherbijbel en andere taalkundige en theologische bronnen. Ik maak inmiddels ook dankbaar gebruik van hun informatie. (bachcantatatexts.org)

Ria van Hengel

 

(zie ook de tekst over passievertalingen)

 

Gebruik van de vertalingen voor niet-commerciële doeleinden is toegestaan mits met bronvermelding.

*) Er bestaan zingbare vertalingen van BWV 82, 245 en 248I-III, zie aldaar.(terug)