Eduard van Hengel

JOHANN SEBASTIAN ('Hans') BRANDTS BUYS

(Warnsveld 28 juni 1905 - Hilversum 21 februari 1959)

biografische notities

Naam en Familie

Stamt uit een dynastie van muzikanten, teruggaand tot in de 16de eeuw en oorspronkelijk Buus of Buijs geheten. De burgerlijke stand schrijft aanvankelijk Buijs, en pas in de twintigste eeuw Buys. De dubbele naam werd het eerst gevoerd door
overgrootvader Cornelis Alijander Brandts Buijs (1812-1890), organist, dirigent, beiaardier en componist te Deventer. Hij voegde de naam van zijn natuurlijke, buitenechtelijke vader Cornelis Buijs Corneliszoon toe aan die van zijn moeder Alijda Cornelia Brandts toen zijn ouders, nadat vader weduwnaar was geworden, alsnog waren gehuwd. Bekend van o.m. "’t Is pligt, dat ied're jongen". Hij had drie zonen:

(1) grootvader Marius Adrianus Sr (1840-1911) componist, organist, klokkenist te Deventer en Zutphen

(2) oudoom Ludwig Felix Willem Cornelis (1847-1917), vernoemd naar Beethoven en Mendelssohn, dirigent en componist (grafmonument te Rozendaal (Gld))

(3) oudoom Henri Francois Robert (1850-1905) dirigent en componist

Vader Marius Adrianus Jr (1874-1944) was componist, organist, dirigent te Arnhem), voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Toonkunstenaars Vereniging (KNTV), schreef een boekje over de Matthäus-Passion.

Oom Jan Willem Frans, genoemd "Jan", (1868-1933, Salzburg, Oostenrijk), bekend Duits operacomponist, borstbeeld in Mozarteum onthuld 7/12/1958

Achteroom (zoon van L.F.) Johann Sebastian (1879-1939), eveneens genoemd "Hans", Jogjakarta, etnomusicoloog

Broer Ludwig Brandts Buys(1908-1983): 'Loek', architect en tekenaar, Stichting Historisch Boerderij-onderzoek, figureert als 'Valkema Blauw' in Voskuil, Het Bureau.

persoonlijk leven
trouwt 1e : 20/5/1933 de pianiste Henriëtte (Henriëtta Carolina Wilhelmina) Troost (9/7/1906- 19/9/1994), - woont te De Zilk en Noordwijk (samen ontworpen villa "De Blokkendoos", Atjehweg 27, arch. Th. Theunissen, 1936),
- drie dochters: Ingrid (1934-2022), Jutte (1935), Hylcke (1937)
- 1939 scheiding (6/2/1940 formeel)
- trouwt 2e: 4/8/1945 E.A.M. (Maria, Rie) Kriebel, woont Hilversum, Burgemeester Lambooylaan (aanvankelijk Burgemeesterlaan) nr 27
- overlijdt 21 februari 1959 plotseling, tijdens concert van het Goois Muziek Lyceum waarvan hij directeur was.

opleiding
- Gymnasium te Arnhem, 1924 naar Amsterdam,

- studeert op verzoek van vader rechten, omgezwaaid oude talen, stopt 1928 zonder diploma;
- staatsexamen muziek (piano) 1933;
- compositie bij Johan Wagenaar en Sem Dresden,
- clavecimbelles van Alice Ehlers

componist
- 1921 (16 jaar!) De Stervende Zwaan uitgevoerd 1.12.1921, Arnhem Toonkunst olv vader
- 1928 filmmuziek bij De Brug (Joris Ivens)
- 1931: filmmuziek Terra Nova (Gerard Rutten, remake 1994)
- '30-er jaren: muziek voor div. studententoneelproducties.
- 1945: Bevrijdingscantate Universiteit Leiden (aria hieruit 25/3/1954 USKO)
- 1946: Cantate Sol Iustitiae (Utrecht)

Het Nederlands Muziek Instituut (NMI, Den Haag) bewaart ongeveer 40 composities waarvan 2/3 vocaal.

clavecinist
- 1927: speelt piano bij stomme films (Filmliga, Menno ter Braak)
- 1938-1948 (na vertrek Bodky) clavecinist in Musica Antiqua (*1935), eerste prof. oude-muziekgezelschap met (uit het Concertgebouworkest) Johan Feltkamp fluit, Nicolas Roth viool, Carel van Leeuwen Boomkamp, gamba
- 1934 organiseert Bach-serie Kleine Zaal, met A'dams Kamerorkest (5e Br., clavier-, tripel-, 2 & 3 clav.concerten, solo o.m. Goldberg-variaties), 'in oorspronkelijke bezetting, met oude instrumenten'
- 1947: 3 avonden integraal Wohltemperirtes Clavier (Hilversum, Utrecht, Arnhem, ook voor de radio (directe uitzendingen!) in NL en BBC; 1949 Conc.Gebouw)
- 1948: Kleine Zaal Concertgebouw: alle  (1 en meer) clavecimbelconcerten
- 1950: speelt als eerste Kunst der Fuge integraal op clavecymbel (in de spiegelfuga's voor twee instrumenten bijgestaan door Hans Philips en volgend jaar Gustav Leonhardt)
- 1952-1959 Arte Fiato (m. Frans Vester (fluit), Coen van Slogteren (hobo), Arnold Swillens (fagot)

paedagoog
- 1930 muziekdocent Barlaeus Gymnasium, Amsterdam
- 1940 Amsterdam, Adviesburo kinderen muziekstudie, aanleg testen
- clavecymbel. leraar A'dams Muz. Lyceum tot 1944
- privé-leerlingen voor staatsexamen
- 1949/50 docent R'dams Cons: clav. & basso-continuo
- 1951-1959 Directeur van (na crisis afgeslankt) Goois Muzieklyceum

dirigent
- 1930-1943 schoolorkest Barlaeus- en Vossius-gymnasia (één der leerlingen: Marius Flothuis)
- 1936-1945 Leidsch Studenten Kamerorkest Collegium Musicum en Leids Studenten Zangkoor
(Vanaf 1942, toen de Kulturkammer alleen nog maar kerkmuziek toestond, voerde hij met studenten, vermomd als kerkkoren, Bach-cantates uit in
    - Leiden ('De Hooglandse Kerk bleek plotseling over een eigen koor en orkest te beschikken')
    - W.de Zwijgerkerk, Amsterdam (Gravemeijer)
    - Utrecht  (Leeuwenberg-, Buur-, Jacobi-, Remonstrantse kerk)
    - het Gooi, later Hilversumse Cantate Vereniging (HCV)
- 1943-1959 Hilversumse Cantate Vereniging
- 1945-1959 Utrechts Studenten Koor en Orkest (USKO)
- 1946-1959 Toonkunst Arnhem
- 1955-1959 Toonkunst Hilversum
De instrumentale (en vaak ook de vocale) partijen die hij ten behoeve van zijn Bachcantate-uitvoeringen (bij gebrek aan gepubliceerd uitvoeringsmateriaal) in twintig jaar eigenhandig uit de partituren van de Bachgesellschaft afschreef belopen duizenden pagina's; zij vormden na zijn dood de basis voor de Utrechtse Muziekbibliotheek waar zij nog lang werden uitgeleend ten behoeve van Nederlandse cantateuitvoeringen. Lees verder over zijn cantateproject.

musicologisch onderzoeker / publicist
- musicologisch autodidact
- redigeerde uitgaven van werken van Bach (J.S., W.F., C.P.E), Buxtehude, Hellendaal (Opera Omnia) e.a.
- verzamelt en kopieert muziek van de Bach-familie en anderen in Thüringen, London, Cambridge, Brussel, Parijs, Basel, München, Dresden, Berlijn, Darmstadt
artikelen o.m.

- Bachs Hoogmis, Kroniek van Kunst en Kultuur xi (1950), 127-130
- Bachs tweestemmige Inventies, Mens&Melodie i (1946), 338-340
- Getallensymboliek en diminutietechnik. Mens&Melodie v (1950), 321-324
- Over de uitvoering van Bachs Mattheuspassie. Mens&Melodie iii/Maart (1948), 71-73

en publiceerde drie boeken (meestal  nog antiquarisch verkrijgbaar):

• Hans Brandts Buys, Het Wohltemperirte Clavier van Johann Sebastian Bach, Arnhem: van Loghum Slaterus, 322p., 1942¹,1944², 1955³, 1984: ongewijzigde herdruk met voorwoord van Gustav Leonhardt, Utrecht: Bohn, Scheltema & Holkema  verkrijgbaar?

• Hans Brandts Buys, De passies van Johann Sebastian Bach, Stafleu, Leiden, 1950, 379 p. verkrijgbaar?

• Hans Brandts Buys, Johann Sebastian Bach : 48 praeludia. Gottmer, 1950¹, 1956² verkrijgbaar?

Literatuur

• Jolande van der Klis, Hans Brandts Buys, p.65-81 in: Oude Muziek in Nederland, het verhaal van de pioniers 1900 - 1975; Org. Oude Muziek Nederland, Utrecht, 1991 (vaak nog antiquarisch verkrijgbaar, zoek! )
• Margreet van Rooijen, Hans Brandts Buys: een vurig apostel der muziek (doctoraalscriptie Utrecht, 1996)
• Marloes.Biermans, Hans Brandts Buys. p.23-28 in: Catalogus Expositie 'Bach and the Netherlands' (2000) Letterenbibliotheek, Utrecht. 2000, 54p. (hier gereconstrueerd)

In de naslagwerken

• Wikipedia
• Biografisch Woordenboek (Clemens von Gleich)
• Grove
• Alg. Muziekencyclopedie

In necrologieën

• Het Vrije Volk, maandag 23 februari 1959

• NRC, maandag 23 februari 1959

• Gooi & Eemlander, maandag 23 februari 1959

• onbekend

• Wouter Paap, Mens & Melodie XIV(1959)3, 65-68

• In Memoriam (radio-transcript)